Adnkronos Róm, 12. nóvember (Adnkronos Salute) – Á Ítalíu er áætlað að yfir 1,2 milljónir manna búi við vitglöp, þar af um 600 með Alzheimerssjúkdóm, og yfir 4 milljónir fjölskyldumeðlima sjá um umönnun þeirra. Með vaxandi öldrun þjóðarinnar er búist við að þessi tala muni aukast verulega á komandi árum.
En er landið tilbúið til að takast á við þessa nýju áskorun? Í þessu samhengi var í dag kynnt í öldungadeildinni könnun um stöðu landsnetsins fyrir Alzheimerssjúkdóma – undir forystu Guido Quintino Liris, meðlims fimmtu fastafjárlaganefndar öldungadeildarinnar, og í viðurvist fjölmargra fulltrúa stofnana. Markmiðið er að safna gögnum, vitnisburði og greiningum til að meta tilbúna heilbrigðisþjónustu þjóðarinnar til að annast sjúklinga og til að leiðbeina framtíðarlöggjafaraðgerðum. Könnunin miðar einnig að því að skilgreina nauðsynlegar aðgerðir til að tryggja samþættingu meðferða sem þegar eru í boði í öðrum löndum (eins og Bandaríkjunum, Kína, Japan og Ástralíu) við ítalska þjóðarheilbrigðiskerfið og að leggja til samræmda stjórnunarlíkan sem dregur úr ójöfnuði og tryggir jafnan og tímanlegan aðgang að greiningu, meðferð og umönnun.
„Alzheimerssjúkdómurinn er ein af stærstu áskorunum samtímans, ekki aðeins frá heilbrigðissjónarmiði, heldur einnig frá félagslegu, efnahagslegu og mannlegu sjónarmiði,“ segir Liris. „Í dag, meira en nokkru sinni fyrr, er þörf á sameiginlegri skuldbindingu til að byggja upp nýtt þjóðlegt stjórnkerfi sem getur tryggt sanngirni, tímanlega afgreiðslu og gæði í greiningu, meðferð og umönnun.“ Rannsóknin mun fela í sér röð yfirheyrslna þar sem heilbrigðisráðuneytið, háskóla- og rannsóknaráðuneytið, ráðstefna svæða, AIFA, Istituto Superiore di Sanità, Agenas, vísindafélög, sjúklingasamtök og sérfræðingar í greininni eiga þátt í rannsókninni og mun hefjast á milli janúar og febrúar 2026.
Í yfirlýsingu útskýra skipuleggjendurnir að frumkvæðið stafi af vitund um þörfina á að uppfæra stjórnunarrammann og styrkja skipulagsgetu kerfisins með því að innleiða kerfisbundna nálgun sem samþættir forvarnir, snemmbúna greiningu, aðgang að nýjungum í meðferð og staðbundna umönnun. Þjóðaráætlunin um vitglöp frá 2014, þótt hún hafi verið mikilvægt skref fram á við á þeim tíma, sýnir nú skýrar takmarkanir miðað við núverandi þarfir: til dæmis tekur hún ekki tillit til nýjunga og framfara í greiningu og meðferð, né núverandi lýðfræðilegra áskorana. Þar af leiðandi takmarkar skortur á uppfærðum leiðbeiningum, sem samþættar eru nýrri tækni og meðferðaraðferðum, getu heilbrigðisstarfsmanna til að veita fullnægjandi umönnun. „Það er margt að segja um þetta efni,“ leggur Alessandro Padovani, fyrrverandi forseti ítalska taugalæknafélagsins og forstöðumaður taugalæknadeildarinnar við Háskólann í Brescia, áréttingu, „en við gætum byrjað á krabbameinslæknanetlíkaninu. Þetta líkan er kerfi sem gerir okkur kleift að skilgreina flækjustig frá heimabyggðinni til miðstöðvarinnar. Þetta líkan kallar á þróun fjölgreinateyma sem geta tekist á við flækjustig nýrra líffræðilegra og persónulegra meðferða, með áherslu á samþætta sjúklingaumönnun með heildrænni nálgun og alhliða vellíðan.“
„Svarið við áskorun Alzheimerssjúkdómsins felst í áframhaldandi samræðum milli opinbera geirans og einkageirans, sem byggja á þekkingarmiðlun,“ leggur Adele Patrini, forseti Stofnunar fyrir félagslega sjálfbærni, áherslu á. „Þess vegna virkar stofnunin einnig sem brú milli fyrirtækja og stofnana og stuðlar að gagnsæjum og uppbyggilegum samræðum sem setja sjúklinga og gæðaþjónustu í forgrunn. Við höfum lengi unnið með taugaþyrpingunni og fyrirtækjum eins og GE HealthCare og Eli Lilly, sem saman eru góð fyrirmynd um bandalag milli rannsókna, nýsköpunar og stofnana. Þessi fyrirmynd miðar að því að stuðla að uppbyggingu landsbundins stjórnkerfis sem getur nýtt nýsköpun til hagsbóta fyrir sjúklinga.“
„Í dag sáum við raunverulegt dæmi um hvernig stofnanir, læknar og fyrirtæki geta sameinast um að bæta líf sjúklinga,“ sagði William Vaccani, framkvæmdastjóri lyfjagreiningar hjá GE HealthCare á Ítalíu. „Greiningarmyndgreining gegnir lykilhlutverki í meðferðarferli sjúklinga með Alzheimerssjúkdóm. Í þessu samhengi fjárfestir GE HealthCare í tækni- og lyfjafræðilegri nýsköpun í PET og segulómun til að veita lausnir sem styðja sjúklinga og umönnunaraðila þeirra.“ Federico Villa, aðstoðarforstjóri fyrirtækjamála og aðgangs að sjúklingum hjá Lilly á Ítalíu, bætir við: „Alzheimerssjúkdómur er nú mikilvægur forgangsverkefni í lýðheilsu, með gríðarlegum félagslegum afleiðingum fyrir fjölskyldur og samfélög á staðnum. Í meira en þrjátíu ár hefur Lilly verið í fararbroddi rannsókna á meðferðarúrræðum fyrir þennan sjúkdóm. Snemmbúin íhlutun er mikilvæg: snemmbúin greining getur endurheimt tíma og lífsgæði. Þess vegna, nú meira en nokkru sinni fyrr, er þörf á sterkri samlegðaráhrifum milli opinbera geirans og einkageirans til að innleiða snemmbúna greiningu og meðferð, og vinna saman að þróun nýrra heilbrigðislíkana sem gera meðferðarnýjungar aðgengilegar öllum þeim sem enn bíða eftir von um lækningu.“